شناسایی بقایای معماری عصر مفرغ متاخر در مازندران

سرپرست فصل دوم کاوش باستان‌شناسی تپه قلعه‌بِن خبر داد:

شناسایی بقایای معماری عصر مفرغ متاخر در مازندران

    به گزارش روابط عمومی دانشگاه مازندران به نقل از پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، سرپرست فصل دوم کاوش باستان‌شناسی تپه قلعه‌بِن (بزوردپی) خشرودپی ضمن بیان این نکته، از شناسایی بقایای معماری عصر مفرغ متأخر، آثار دوره‌های تاریخی و اسلامی و همچنین شواهدی از یک وقفه استقراری ناشی از تحولات محیطی در این محوطه خبر داد.

       بر اساس این گزارش، دکتر صفری با اشاره به این‎که تپه قلعه‌بِن(بزوردپی) در شهر خشرودپی بخش بندپی غربی شهرستان بابل قرار دارد و با شماره ۳۱۳۶۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، اظهار داشت: بخشی از این محوطه در سال ۱۳۹۰ در جریان عملیات راه‌سازی و تعریض جاده شهری تخریب شد و در حال حاضر حدود ۳ هکتار از عرصه آن باقی مانده است. نخستین فصل کاوش باستان‌شناسی این محوطه در سال ۱۳۹۷ انجام شد.

       وی با تاکید بر این‌که فصل دوم کاوش با هدف گسترش بررسی‌های میدانی، شناسایی ساختارهای معماری، بازسازی الگوی معیشت ساکنان و تبیین توالی استقراری محوطه آغاز شده است، افزود: نتایج اولیه این فصل نشان می‌دهد که لایه‌های فوقانی محوطه، متعلق به دوره‌های اسلامی است. در این لایه‌ها بقایایی از معماری دوره قاجار، شامل بخش‌هایی از سامانه آبرسانی و دفع فاضلاب، شناسایی شده است. همچنین سفال‌های شاخص دوره اسلامی، به‌ویژه سده‌های آغازین و میانی اسلامی، به همراه یافته‌های فلزی و شیشه‌ای به دست آمده است.

          این باستان‌شناس با اشاره به این‎که در لایه‌های زیرین، شواهدی از دوره تاریخی شناسایی شد که بخش قابل توجهی از آن با تدفین‌های این دوره مرتبط است اظهارکرد: متاسفانه برخی از این قبور در سال‌های گذشته توسط حفاران غیرمجاز آسیب دیده و تخریب شده‌اند. با این حال، در لایه‌های وابسته به این دوره، سفالینه‌های متعلق به عصر آهن و دوره‌های تاریخی، به‌ویژه اشکانی و ساسانی، همراه با تعدادی اشیای فلزی کشف شده است.

      عضو هیات علمی دانشگاه مازندران گفت: در عمق حدود دو متری از سطح محوطه، نهشته‌ای از رسوبات سیلتی ریزدانه همراه با بقایای فراوان حلزون‌های کوچک آب شیرین مشاهده شد که فاقد هرگونه مواد فرهنگی است. بر اساس مطالعات اولیه، این نهشته احتمالاً حاصل فرایند قطع تدریجی یک شاخه از رودخانه مئاندری و تبدیل آن به برکه نعل‌اسبی (Oxbow Lake) بوده است. به نظر می‌رسد این رویداد طبیعی موجب ایجاد یک وقفه استقراری و فرهنگی در محوطه شده باشد. این گسست احتمالا بازه زمانی میان پایان عصر مفرغ و آغاز عصر آهن تا استقرارهای مجدد دوره‌های تاریخی و اسلامی را در بر می‌گیرد.

       دکتر صفری تصریح کرد: در عمق حدود سه متری، لایه‌های فرهنگی متعلق به عصر مفرغ متاخر شناسایی شده است. این لایه‌ها شامل بقایای معماری، از جمله پاشنه در، فضاهای مرتبط با اجاق و فعالیت‌های پخت‌وپز، و همچنین آثار خشت‌های فرو ریخته و پراکنده است. از مهم‌ترین یافته‌های این بخش می‌توان به سنگ‌ساب‌ها، هاون‌های سنگی و مجموعه‌ای از سفالینه‌های شاخص عصر مفرغ متاخر اشاره کرد.

       سرپرست فصل دوم کاوش باستان‌شناسی تپه قلعه‌بِن افزود: این پروژه با رویکردی بلندمدت طراحی شده و علاوه بر اهداف پژوهشی، به دنبال ارزیابی ظرفیت‌های تپه قلعه‌بِن(بزوردپی) برای تبدیل‏‎شدن به یک سایت‌موزه در آینده است. موقعیت ویژه این محوطه در ورودی شهر خشرودپی، وسعت عرصه باقی‌مانده، غنای لایه‌های فرهنگی و نتایج ارزشمند حاصل از کاوش‌های باستان‌شناسی، از جمله عواملی هستند که قابلیت‌های آن را برای توسعه گردشگری فرهنگی و معرفی میراث تاریخی منطقه افزایش می‌دهند.

        او در پایان خاطرنشان کرد: در همین راستا، اجرای این طرح با حمایت و همراهی مسوولان شهرستان بابل، بخش بندپی غربی و مدیریت شهری خشرودپی در حال انجام است و امید می‌رود با تداوم مطالعات و حفاظت از محوطه، زمینه لازم برای معرفی و بهره‌برداری فرهنگی از این اثر ارزشمند در قالب یک سایت‌موزه فراهم شود.

       یادآور می‌شود: فصل دوم کاوش باستان‌شناسی تپه قلعه‌بِن (بزوردپی) واقع در شهر خشرودپی شهرستان بابل، در قالب پروژه مشترک پژوهشی میان دانشگاه مازندران و اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان مازندران با همکاری فرمانداری شهرستان بابل و شهرداری خشرودپی، با مجوز پژوهشگاه به سرپرستی دکتر مجتبی صفری، عضو هیات علمی گروه باستان‌شناسی دانشکده میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری این دانشگاه انجام گردید.

روابط عمومی دانشگاه مازندران​​​​​​​